Cholesteatoomchirurgie in beeld: wat moet de audicien weten?
Wednesday April 01, 2026
Met een vervolgwebinar over cholesteatoomchirurgie onderstreept Earhelp het belang van kennisdeling tussen KNO-artsen en audiciens. Tijdens de sessie, gepresenteerd door KNO-arts Thijs Jansen, stond niet alleen de operatieve techniek centraal, maar ook de vraag: wat betekenen deze ingrepen voor het gehoor en voor de dagelijkse praktijk van de audicien?
Earhelp heeft als duidelijke missie om audiologen en KNO-artsen dichter bij elkaar te brengen. Door betere samenwerking en communicatie wil het initiatief bijdragen aan kwalitatief betere zorg. “Hoe beter we elkaar begrijpen, hoe beter we patiënten kunnen begeleiden. Een cholesteatoomoperatie stopt niet bij de OK; daarna begint een traject waarin ook de audicien een belangrijke rol speelt.”
Wat is een cholesteatoom?
Een cholesteatoom is geen vetgezwel, zoals de naam doet vermoeden, maar een opeenhoping van huidcellen (keratine) achter het trommelvlies. Door disfunctie van de buis van Eustachius kan het trommelvlies naar binnen trekken, waardoor een retractiezak ontstaat. Afgestoten huidcellen hopen zich daar op en kunnen niet meer weg. Het lichaam probeert deze keratine af te breken, wat leidt tot een chronische ontstekingsreactie. Daarbij kunnen omliggende structuren – zoals de gehoorbeentjes, de aangezichtszenuw en het evenwichtsorgaan – beschadigd raken. Omdat het proces langzaam verloopt, blijven vroege symptomen soms lang beperkt tot geleidingsverlies of recidiverende oorontstekingen.
Drie doelen van de operatie
Tijdens het webinar zette Thijs de drie hoofddoelen van een cholesteatoomoperatie helder uiteen:
1. Het verwijderen van het zwakke, ingetrokken deel van het trommelvlies.
2. Het volledig verwijderen van de cholesteatoomzak.
3. Het reconstrueren van beschadigde structuren om gehoor te herstellen en recidief te voorkomen.
“Je wilt radicaliteit combineren met functionaliteit”, aldus Thijs. “Alles moet eruit, maar we proberen tegelijkertijd het gehoor zo goed mogelijk te behouden of te verbeteren.”
Twee chirurgische benaderingen
Afhankelijk van de uitbreiding van het cholesteatoom kiest de chirurg voor een benadering via de gehoorgang (endomeataal) of via een retro-auriculaire toegang achter het oor, waarbij indien nodig ook het mastoïd wordt uitgeboord. Bij de endomeatale techniek wordt het trommelvlies opgeklapt om de cholesteatoomzak volledig te verwijderen. Vervolgens wordt het trommelvlies vaak gereconstrueerd met dun kraakbeen uit de oorschelp, stevig genoeg om nieuwe retractie te voorkomen en flexibel genoeg voor goede geluidsgeleiding. Wanneer het cholesteatoom zich heeft uitgebreid in het rotsbeen, wordt extra bot weggehaald voor optimale zichtbaarheid en radicale verwijdering, waarna het defect wordt opgevuld met botgruis of bioactief glas.
Reconstructie van de gehoorbeenketen
Vaak zijn één of meerdere gehoorbeentjes aangetast. In dat geval wordt een prothese geplaatst, meestal steunend op de stijgbeugel. De mate van gehoorherstel hangt sterk af van wat er nog intact is. “Als de boogjes van de stapes behouden zijn, hebben we een veel betere uitgangspositie”, licht Thijs toe. “Maar zelfs bij een technisch perfecte reconstructie blijft het gereconstrueerde systeem minder efficiënt dan de natuurlijke situatie.”
Realistische verwachtingen
Volgens Thijs is het belangrijk om realistische verwachtingen te scheppen. Volledig gehoorherstel is zelden haalbaar. Postoperatief kan 10 tot 20 dB geleidingsverlies blijven bestaan, zelfs bij een optimaal verloop. Daarnaast spelen littekenvorming en tijdelijke wondvochtvorming een rol in de eerste weken. Ook het risico op recidief blijft levenslang aanwezig. De onderliggende oorzaak, chronische onderdruk door tuba-disfunctie, wordt met de operatie immers niet opgelost. Nieuwe retracties rond het gereconstrueerde kraakbeen zijn mogelijk. “Een cholesteatoomoperatie lost het acute probleem op, maar niet de fysiologie erachter”, benadrukt Thijs. “Daarom is langdurige controle essentieel.”
Wat betekent dit voor de audicien?
Voor audiciens ligt er volgens Thijs een duidelijke verantwoordelijkheid in de nazorg. Het is belangrijk alert te blijven op veranderingen in het gehoorbeeld en op signalen die kunnen wijzen op een recidief. “Juist daar zit de meerwaarde van goede samenwerking”, benadrukt hij. “Met korte lijnen tussen audicien en KNO-arts kun je bij twijfel of achteruitgang snel schakelen.”
Met dit webinar laat Earhelp opnieuw zien dat multidisciplinaire kennisdeling geen luxe is, maar een voorwaarde voor goede zorg. Voor audiciens betekent dat: inzicht in de chirurgische achtergrond, realistische counseling richting de patiënt én een actieve rol in het vervolgtraject. Zoals Thijs het treffend samenvat: “We doen het uiteindelijk samen. Alleen dan krijgt de patiënt de zorg die hij verdient.”
Meer informatie:
Earhelp
www.earhelp.nl
Earhelp heeft als duidelijke missie om audiologen en KNO-artsen dichter bij elkaar te brengen. Door betere samenwerking en communicatie wil het initiatief bijdragen aan kwalitatief betere zorg. “Hoe beter we elkaar begrijpen, hoe beter we patiënten kunnen begeleiden. Een cholesteatoomoperatie stopt niet bij de OK; daarna begint een traject waarin ook de audicien een belangrijke rol speelt.”
Wat is een cholesteatoom?
Een cholesteatoom is geen vetgezwel, zoals de naam doet vermoeden, maar een opeenhoping van huidcellen (keratine) achter het trommelvlies. Door disfunctie van de buis van Eustachius kan het trommelvlies naar binnen trekken, waardoor een retractiezak ontstaat. Afgestoten huidcellen hopen zich daar op en kunnen niet meer weg. Het lichaam probeert deze keratine af te breken, wat leidt tot een chronische ontstekingsreactie. Daarbij kunnen omliggende structuren – zoals de gehoorbeentjes, de aangezichtszenuw en het evenwichtsorgaan – beschadigd raken. Omdat het proces langzaam verloopt, blijven vroege symptomen soms lang beperkt tot geleidingsverlies of recidiverende oorontstekingen.
Drie doelen van de operatie
Tijdens het webinar zette Thijs de drie hoofddoelen van een cholesteatoomoperatie helder uiteen:
1. Het verwijderen van het zwakke, ingetrokken deel van het trommelvlies.
2. Het volledig verwijderen van de cholesteatoomzak.
3. Het reconstrueren van beschadigde structuren om gehoor te herstellen en recidief te voorkomen.
“Je wilt radicaliteit combineren met functionaliteit”, aldus Thijs. “Alles moet eruit, maar we proberen tegelijkertijd het gehoor zo goed mogelijk te behouden of te verbeteren.”
Twee chirurgische benaderingen
Afhankelijk van de uitbreiding van het cholesteatoom kiest de chirurg voor een benadering via de gehoorgang (endomeataal) of via een retro-auriculaire toegang achter het oor, waarbij indien nodig ook het mastoïd wordt uitgeboord. Bij de endomeatale techniek wordt het trommelvlies opgeklapt om de cholesteatoomzak volledig te verwijderen. Vervolgens wordt het trommelvlies vaak gereconstrueerd met dun kraakbeen uit de oorschelp, stevig genoeg om nieuwe retractie te voorkomen en flexibel genoeg voor goede geluidsgeleiding. Wanneer het cholesteatoom zich heeft uitgebreid in het rotsbeen, wordt extra bot weggehaald voor optimale zichtbaarheid en radicale verwijdering, waarna het defect wordt opgevuld met botgruis of bioactief glas.
Reconstructie van de gehoorbeenketen
Vaak zijn één of meerdere gehoorbeentjes aangetast. In dat geval wordt een prothese geplaatst, meestal steunend op de stijgbeugel. De mate van gehoorherstel hangt sterk af van wat er nog intact is. “Als de boogjes van de stapes behouden zijn, hebben we een veel betere uitgangspositie”, licht Thijs toe. “Maar zelfs bij een technisch perfecte reconstructie blijft het gereconstrueerde systeem minder efficiënt dan de natuurlijke situatie.”
Realistische verwachtingen
Volgens Thijs is het belangrijk om realistische verwachtingen te scheppen. Volledig gehoorherstel is zelden haalbaar. Postoperatief kan 10 tot 20 dB geleidingsverlies blijven bestaan, zelfs bij een optimaal verloop. Daarnaast spelen littekenvorming en tijdelijke wondvochtvorming een rol in de eerste weken. Ook het risico op recidief blijft levenslang aanwezig. De onderliggende oorzaak, chronische onderdruk door tuba-disfunctie, wordt met de operatie immers niet opgelost. Nieuwe retracties rond het gereconstrueerde kraakbeen zijn mogelijk. “Een cholesteatoomoperatie lost het acute probleem op, maar niet de fysiologie erachter”, benadrukt Thijs. “Daarom is langdurige controle essentieel.”
Wat betekent dit voor de audicien?
Voor audiciens ligt er volgens Thijs een duidelijke verantwoordelijkheid in de nazorg. Het is belangrijk alert te blijven op veranderingen in het gehoorbeeld en op signalen die kunnen wijzen op een recidief. “Juist daar zit de meerwaarde van goede samenwerking”, benadrukt hij. “Met korte lijnen tussen audicien en KNO-arts kun je bij twijfel of achteruitgang snel schakelen.”
Met dit webinar laat Earhelp opnieuw zien dat multidisciplinaire kennisdeling geen luxe is, maar een voorwaarde voor goede zorg. Voor audiciens betekent dat: inzicht in de chirurgische achtergrond, realistische counseling richting de patiënt én een actieve rol in het vervolgtraject. Zoals Thijs het treffend samenvat: “We doen het uiteindelijk samen. Alleen dan krijgt de patiënt de zorg die hij verdient.”
Meer informatie:
Earhelp
www.earhelp.nl
More 
Previous 
Next 